Clown Academy
Pipo, Bassie, Mr Bean, Popov, Charlie Chaplin, clowns zijn er genoeg in de wereld. Maar waar komen ze vandaan? En hoe word je eigenlijk een clown? In Amsterdam is daar een opleiding voor: de Global Clowns School. Een jaar lang wordt een groep mensen vijf dagen per maand opgeleid tot professionele clown. Renée nam een kijkje.
Clowns bestaan als sinds de Egyptisch oudheid en door de geschiedenis heen zijn er altijd wel narren of gekken geweest die de mensen vermaakten. De clown zoals wij hem kennen stamt uit het begin van de 19e eeuw. Deze bestaan traditioneel gezien uit twee soorten. De witte, trieste clown en de August, de domme clown. De laatste heeft een rode neus, grote mond en veel te kleurrijke kleren. Hij is grappig bedoeld maar er zijn ook mensen die ze doodeng vinden, wel of niet veroorzaakt door de film It. Als ik arriveer bij Theater de Liefde waar deze clowns in spé les hebben valt het me meteen op: ze hebben geen rode neuzen of grote schoenen. Als ik binnen kom gaan ze om me heen zitten: "Laat maar zien wat je kunt." Waar zijn de rode neuzen vraag ik. Daar doen ze niet aan op de clownsschool. Ze doen ook niet aan de tweedeling tussen de trieste en domme clown. Nee, dat maakt iemand anders van je, terwijl clown-zijn heel dicht bij jezelf moet liggen. Je moet de clown in jezelf vinden. En dat is ook de reden dat de aanwezigen clown willen worden. Of eigenlijk al zijn, want ze zijn aan het einde van hun opleiding. Clown zijn draait om "eerlijk en open zijn, om je kwetsbaar durven opstellen en om interactie met het publiek." En daarin zit dan ook het grootste verschil met drama. "Een clown wil de vierde muur, de afstand tussen het toneel en het publiek, afbreken." Clown kun je daarom overal zijn: niet alleen in het circus, op kinderfeestjes of in een theater, maar ook in het ziekenhuis (cliniclown hebben overigens een eigen opleiding) of bij een begrafenis en natuurlijk op straat. Een clown kan lesgeven, bemiddelen bij bedrijven en zelfs bedienen in een restaurant.
Sommigen van deze clowns hebben een theateropleiding maar vonden dit het beste bij hun passen. "Bij theater moet je zoveel tekst uit je hoofd leren." Anderen willen zich gewoon uitleven. Allemaal willen ze professioneel clown worden. Of dat nou met een rondreizende show in een vliegtuig, op straat in het theater of voor de klas is, verschilt per persoon. Want iedereen vult het clownvak anders in. Maar zo ver is het nog niet, want hoewel ik in iedereen een clown herken, in het dagelijks leven hebben ze gewone banen zoals piloot, bedrijfsleider of ontwerper. Ze krijgen les in clownstechnieken, contact leggen, grenzen verleggen, presentatie, actopbouw en emoties. "Wat ik vooral heb geleerd is technieken toepassen, een clown was ik eigenlijk altijd al." Tijdens de opleiding treden de cursisten al op bij bijvoorbeeld een kinderboerderij of tijdens de Libelle Dag. "Ik heb niets met het magazine Libelle maar het is leuk om op te treden", zegt één van de studenten. In de pauze praat ik met de Engelse Anna Murton. Zij is artistiek leider van de opleiding. Na haar theateropleiding ontdekte ze dat ze toch meer had met komische theater. Ze ging in de leer bij een clown en die vond dat ze les moest gaan geven. Nu doceert ze samen met zeven anderen de laatste groep van de Global Clowns. "Maar we leren natuurlijk ook van elkaar", vult een andere docent snel toe. Anna: "Ik kan geen clowns van ze maken, het meeste moeten ze zelf doen. Iedereen kan clown worden, het is alleen voor sommigen hard werken. Je moet op zoek naar echtheid en daar komt soms veel bij naar boven. Maar het is geen therapie, zoals op sommige andere cursussen."
Omdat deze groep de laatste is van de opleiding begint Anna volgend jaar een school in Utrecht: de Humor Academie. Daar gaat ze een twee jaar durende (part-time) clownsopleiding geven en workshops voor professionals. Ze wil daar ook een groep maken met jongere clowns. "Leeftijd maakt voor clowning niets uit, in Engeland heb ik clownshows gemaakt met kinderen vanaf 5 jaar en met jongeren. Dat werkt heel goed, kinderen zijn veel echter. Mijn droom is om met een groep jonge clowns naar weeshuizen in Oost-Europa te gaan. Zo kunnen we de kinderen daar iets van hun leeftijdgenoten brengen in de plaats van geld te sturen."
Na de pauze krijgt de groep een oefening improvisatie. Hierbij moeten ze één voor één een meester spelen die zijn bediendes oproept, waarna die moeten vragen of ze iets kunnen doen. Bevallen ze de meester dan mogen ze blijven anders worden ze terug gestuurd. Sommige zien het nut van de oefening niet echt, maar na ook een keer de meester gespeeld te hebben, lijken ze er meer lol in te hebben. Anna legt uit dat deze oefening gaat om het aanpassen aan het publiek, voelen welke aanpak werkt. De groep gaat hierna verder met de eindshow. De clowns zijn namelijk bijna klaar, over twee weken sluiten ze de opleiding af en krijgen ze hun certificaat.
Dat het nu al clowns zijn merk je wel, op de manier waarop ze tegen je praten, hoe ze tegen elkaar praten en hoe makkelijk ze iets improviseren. Ze lachen veel om elkaar en lopen de hele tijd te zingen, accordeon en saxofoon te spelen. Ja, clowns zijn best gezellige mensen en in ieder geval niet eng. Misschien moet ik er ook maar eens over na gaan denken. Volgens Anna is clown het mooiste beroep ter wereld.
(23 reacties) Reageer >>
